WASAWI WA MRUGHUA

Mwasange in Mrughua

Aja All Saints Catholic Church, kavui na Mrughua Primary niko Head Quarters ya dawida yekoo iaghilo. Weni muela madu wa izi ya mkoloni wendavika aja Mrughua widefwanilwa nicha ni ijo isanga hata wikajimilia mada kwaenga.

Wendawoka kuagha Muzi aja ikanisenyi nalughu, mkonu ghwa kiwaka ghwa skuli ya Mrughua Primary, iji kwafuma cha Mwavunyu, wa mrughua ndewekoo wawona ni nicha. Aja kudeka ni ndoe inorie na kilemba chideka chidwae mbeo nicha. Midi ya kala na kala ideka yakara kose, misuruwache, mingima, miora machi, vinyesha vua na mivunu niyo yehoreshereghe ndoe na kuinoresha hata ikaghokia weni muela madu kuchumba.

Kukafuma ikanisenyi na kujoke cha Mwasange kuwokia kwa Mghanga wa Mwachaghia mpaka kuchafutuka kwa mghosi Kirigha wa Kijaghuli na kuranga noko cha kwa weni Shena wa Ondo, ideka ni kilemba kiduu. Ulo lughongo nalo kulujoka yedakundika mndu ufwashe kwa wuya angu ni ndoe ra lowe. Vinyeshavua vedashekeria kimeru chibonyeke hata mazozo ndeghepunguagha aja jingi. Mando alazi wandu wikisea cha jumonyi wedabarikia ndonyi na wasalaghanya sunday best rawo na mazozo putu.

READ ALSO: SHEMBE YA MWANGANGA

Sasa weni muela madu wendakunda kuagha muzi, waghosi wa Mrughua wikawhwadana chemba na wikawoka kulola wuya gholegha agho malagho gha kishomi. Wushomi iro ngelo ghodewoneka sa wusawi mubaha. Hata weko wavi wedevisa wana wawo mighambenyi eri wisewono ni weni muela madu wienjo skuli aja Bura Mission. Awaje wekoo wabahatika wikaenda wushominyi niwo wichewuya walimu na wamangi wabaa Mrughua.

Wadawida Wose Isangenyi – KWAELA

Kulegha malagho gha muela madu waghosi wikakwana na wikalola ng’ondi na chofi wikajoka cha kolughu misidunyi wikaendabonya wuya ghwao ghodumusa weke muela ngoe. Wikaseya na wuya ghowikumbia safu. Weke muela madu wikarangwa ni safu kio ghadi na hata wisepate chia yeriwinga. Wendawona huwo wikafunga marambunya ghawo na wushomi ghwawo na wikaenda noko cha wundanyi. Mzi mbaha ghwa dawida ghukaenda aghilwa Wundanyi.

Shighadinyi kwa mghosi Kijaghuli ghoko mvumu mbaha ghwa kala na kala, idazerwa kedi mmangi mbaha wa dawida, Mwangeka wa Malowa, niko ochelasirwa kiria ni weni muela ngoe ngelo ukiluya isanga ja dawida. Udeka wakuvisa aho mvumunyi kosi na ukatukirwa. Ondalaswa wuda ghukasia. Ugho Mvumu mpaka idime huwu ndeghudemwagha, kedi ni fighi ya wa mrughua na icho kijiji chose cha machambi chikanughiria minyaro ya mmangi wa dawida, Mwangeka wa Malowa, na hata idime iji kwakuwa kavui ya kila nyumba aja Machambi yeka na mndu mlazi angu hata walazi wiko askari angu jeshi. Kwa mghosi nyambu kueka wadawana wake wisepunguagha wadadh ni wandu wa kirauni.

Anyao kavui na fighinyi, wamii wapo Niven Kirigha odakunda kurwa kirauni kufuma uko mwana. Dikisarigha diko wana okoo wawacha bunduki yake na ukadamaragha nayo. Ngelo ramduma wawoka kukaba paredi na kudunda sa wandu wa kirauni na kushishidia bunduki yake ya msuruwachi. Dikaendalisha mburi, angu diendelindia viro visejigho ni sawau, hoyo na bunduki yake iyonge. Kila mndu aja uloderagha niko mlungu umuenjagha, idime huwu mjamaa ni GSU.

Weke Niven wekoo na ndoe aja chamacha, Mwavunyu Primary naisi, ndoe inorie, ideka yaidilwa ghadi na ghadi ni moda ghushamikie maghonyi kosi, na yekoo ikifunya vindo kilolia, marughu gha mjaja ghisedukwaa ni mndu umweri, ela wasi ghudeka ni sawau risene kupungua. Mndu ukawa viro mpaka uvikuwide ukilindia sawau. Sawau riko na njala mbaa hata viro visebusiresombe vafuchwa vidafuno sa maghuwa. Ngelo skuli rafungwa mjamaa Niven na braza wake Mwashighadi, kazi yawo mbaa ideka ni kuenda lindia viro visejigho ni sawau aja chamacha.

Ituku jimu, skuli rendafungwa nideka naenda kwa wawa uvae mao, aja ramunyi, kizigha nakosi, udeniwanga niendemtesia kuandikisha mchango ghwake ghwa merry go round na kumtesia kutala magome aghaja ghachangwa. Angu dideka dasikirana na wawa nicha, ngelo mchango ghwamvikia odaniwanga. Ideka ni ituku ja jumwa, luma lwa kesho waka wikawoka kucha umweri umweri, wikavika wafundua vidambi va leso wawo na wafunya mchango ghwawo waneka wawa. Ini nao nakalisha kalamu yapo, naandika marina gha awaje waka na michango yawo. Ideka kila mka wachanga shilingi mirongo idadu. Wawa nao ukanekwa magome udeka waghifindikia kidambinyi cha leso okoo wakudisa. Iji mka wangia uichi kushoma nazerwa nimneke chuo uzighane seji naandika. Wawa wadeghia kudu nicha ushomelo marina na michango ija naandika ukisungusa chongo mbwaeri. Wawa ukamukamka wanizera sena nishome marina na michango yose ija naandika. Kila wuja wakaba isabu umanye ni nani na nani wasighwa usechangie. Mchango ghukasia, wawa watala magome ghake se unineke nighitale sena na wachumua ghamu wanineka niendegua mufu ghwa chapati na mavuda ghekanga. Icho kio dalala vitindilika kusherehekea mchango.

Siko hata iruwa jiseneng’enere, niko lwalenyi koighu enizighanaa cha moda kimonu nikawona madu gha wandu wawi ghikielaela. Kuzighana nicha nikawona ni Niven na Mwashighadi wakwawo wichaa. Nikatambwa yakaiya wada wafuma kilindirinyi mapema huwo. Weke ni wandu wisingilo ni ilagho ela wendavika wideka widwae mbeo shuu.

Nikawikotia, “ni wada mwanyaya nyaya huwu wele?”

Niveni ukanizera, “braza, dakora mbagha kilindirinyi chamacha.”

Nikakotia, “mwairimisha?”

Niven, “wapi? Zighana cha Mwavunyu kuwone seji mosi ghujokaa.”

 

Nikimarisha Vitenge na leso ngelo niko mdawana

Kuenda didiwi ya nyumba ya modo ya wawa, nikawona seji mosi ghwa chilu fii na sisia ra modo ghujokaa. Nikamanya baasi, chalumana.

Wajamaa wendavika nyumbenyi wikanyama zii hata wiseghorie mae kwamba aja kilindirinyi wafundua mwadu kifirika. Iyo njumwa yose wesara kuenda kilindirinyi hata bila kusukumwa ni mndungi. Wikaghesha kedi ndewimanyikagha. Kila chifu Irenge uko ofisinyi kwake aja Mndendelenhi wawonie modo ghukukusasara na mirighundia na mivudi aja chamacha. Ondafunga chaghu ukamaria kuinzpekt kelazi ya modo. Ukawoka wuchunguzi umanye modo ghwawokie hao.

Wiki ghusesirie Dafton mae, Niven, ukapata barua uende mwandunyi kwa chifu mndendelenyi uendeandikisha statement ya mbagha iwokie mbuwenyi kwake. Kupata iyo barua mruna mao orashukwa ni ngolo na presha ikajoka. Isegheghe nitesie ukaendazighana iyo mbagha izerwaa. Kuvika mbuwenyi kwake Chamacha ukaduka mikonu chongo, ondawona loli mbagha yahiye kiloliya hata ndembo rake na viro vikaletwa ni sisia.

Ondagala ukazera visuga vake va wana vikudunge machi na wilole nguwo rebadilisha angu ukawienja mndendelenyi na izero loli ni weweni wikorie mbagha wawisigha anyao rumande.

Wajamaa welala mkono ghwa maghesho. Asubui wikawusirwa na mira mira na vikunchu vawo wa nguwo rebadilisha mpaka mndendelenyi.

Wivika aje wikakua Chifu Irenge ukiwiweseria na mwandu ghukawoka.

Ikabonyeria loli wajamaa niwo wekorieghe mbagha, chifu kwa wujuzi ghwake ukafunya hukumu kwamba aje mbuwa yawo ihie kulimo na kuwalo manga, makaji gha kidawida na vilambo vizima veinja njala.

Mwandu ghukasia na wajamaa wikagalanya na mae.

more recommended stories